In bijgaande brief geven wij informatie over de lopende wetenschappelijke onderzoeken in Groningen die gericht zijn op het vertragen dan wel stopzetten van de ziekte van Parkinson.
Waarom wordt er onderzoek gedaan?
Over de ziekte van Parkinson is nog veel onbekend. We weten dat erfelijke aanleg, leefstijl en omgevingsfactoren (zoals bijvoorbeeld bestrijdingsmiddelen) een rol spelen, maar we hebben nog geen enkel middel dat de ziekte kan vertragen of stoppen.
Daarom zijn we vooral op zoek naar behandelingen die dit wel doen, en niet alleen de verschijnselen onderdrukken.
Hiervoor is wetenschappelijk onderzoek nodig, met de inzet van proefpersonen.
We hopen dat er een onderzoek is waar u aan deel zou willen nemen, omdat dit helpt om nieuwe behandelingen te ontwikkelen.
Wat betekent meedoen voor u?
Belangrijk om te weten:
- Meedoen is altijd vrijwillig. U mag op elk moment stoppen, zonder opgave van reden
- De onderzoeken duren gemiddeld enkele weken of maanden. Daarom is er meestal geen direct voordeel voor uzelf op dit moment, maar hopelijk wel voor iedereen in de toekomst
- Uw gewone behandeling gaat gewoon door en uw eigen neuroloog en Parkinsonverpleegkundige blijven uw hoofdbehandelaren
- Onderzoeksafspraken zijn extra naast de reguliere controles
- Als u pas net de diagnose Parkinson heeft gekregen, en u nog niet gestart bent met medicatie, dan kan gevraagd worden om nog niet te starten met de standaard behandeling en eerst aan het onderzoek deel te nemen. Dit kunt u uiteraard altijd met uw behandelend neuroloog of verpleegkundige bespreken
Meedoen aan onderzoek heeft ook een aantal voordelen, zoals:
- Extra controles
- Extra aandacht voor bepaalde klachten
- Inzicht in uw ziekteverloop
- Een mogelijk effect van de onderzoeksbehandeling
Echter, deze mogelijke voordelen zijn niet gegarandeerd.
Soorten onderzoek
In dit overzicht komen grofweg twee soorten onderzoek terug:
- Observatieonderzoek (zonder behandeling)
Hierbij krijgt u geen nieuw medicijn of behandeling. Onderzoekers verzamelen gegevens, bijvoorbeeld via vragenlijsten, bloedonderzoek of metingen. Zo proberen ze beter te begrijpen:
- waardoor de ziekte ontstaat,
- welke factoren het beloop beïnvloeden.
- Interventieonderzoek (met behandeling)
Dit zijn onderzoeken naar een nieuwe behandeling/interventie (bijvoorbeeld een medicijn, dieet of leefstijlprogramma).
- Vaak worden twee behandelingen vergeleken: een nieuw middel of aanpak versus de standaardzorg, een andere behandeling, of een placebo (nepmiddel). Dit noemen we een gecontroleeerd onderzoek (met een controle groep)
- U loot dan voor eén van de groepen. Dit heet randomisatie.
- In zogeheten dubbelblinde studies weten noch u, noch de onderzoeker welke behandeling u krijgt. Dit voorkomt dat verwachtingen (van u of de arts) de uitkomst beïnvloeden.
Belangrijk om te benadrukken bij gecontroleerd onderzoek:
- U kunt hierbij zowel in de controle/placebogroep terechtkomen of de actieve behandeling krijgen.
- Ook als u loot voor de controle groep, is uw deelname heel waardevol, omdat de uitkomsten hiervan vergeleken worden met de actief behandelde groep. Het blijkt nl. dat de verwachting die mensen hebben van een bepaalde behandeling de uitkomst van die behandeling beïnvloedt.
Voor wie is welk onderzoek geschikt?
Niet elk onderzoek is geschikt voor iedereen. Er zijn altijd:
- Inclusiecriteria – voorwaarden om mee te mogen doen (bijvoorbeeld: tijd tussen diagnose en onderzoek, leeftijd, al of niet aanwezig zijn van een erfelijke mutatie).
- Exclusiecriteria – redenen waarom meedoen soms niet mogelijk is (bijvoorbeeld: aanwezigheid van andere ziektes, gebruik van bepaalde medicijnen, aanwezigheid van een pacemaker, of eerdere hersenoperaties).
In/exclusie criteria verschillen per onderzoek.
Vergoedingen
Alle gemaakte kosten, zoals reiskosten worden altijd volledig vergoed.
In een aantal gevallen is het ook mogelijk om taxivervoer te regelen. Ook dit wordt dan volledig vergoed. Dit moet wel van te voren worden overlegd.
Bij een aantal onderzoeken is de belasting en tijdsinvestering zodanig dat er ook een vergoeding voor deelname beschikbaar is. Deze informatie is opvraagbaar.
- SUL-238 (middel heeft nog geen naam) voor mensen waarbij de diagnose Parkinson net is vastgesteld, maar nog geen behandeling hebben gestart
Type onderzoek
Behandeling met SUL-238 of placebo.
Gerandomiseerd, dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek.
Doel van het onderzoek
Onderzoeken of SUL-238 de energiehuishouding van zenuwcellen kan verbeteren en daarmee de symptomen en het beloop van de ziekte van Parkinson.
Voor wie? (belangrijkste in- en exclusiecriteria)
- Mensen die pas net de diagnose Parkinson hebben gekregen, en nog niet met parkinson medicatie zijn gestart
- Diagnose Parkinson ≤ 1 jaar
- Leeftijd ≥ 40 jaar
Wat houdt deelname in? (belasting)
- Totale duur per deelnemer: ongeveer 12 weken:
- Maximaal 4 weken screening, 4 weken behandeling, 4 weken follow-up.
- In totaal 5 bezoeken in de ochtend aan het UMCG t/m dag 56.
- MRI scan van de hersenen voor en na SUL-238
- Testen van bewegen en geheugen
- Meerdere bloedafnames
- Optioneel: lumbaalpunctie (ruggenprik) voor/na inname medicatie
Loting tussen:
- SUL-238 hoge dosis (3x per dag 1500 mg),
- SUL-238 lage dosis (3x per dag 500 mg),
- placebo (3x per dag).
Waar en door wie?
UMC Groningen, uitgevoerd door medewerkers van CTC: https://ctc-netherlands.com
Medicatie
- Tijdens de hele studie van 12 weken is geen Parkinsonmedicatie toegestaan.
- Als u eerder Parkinsonmedicatie heeft gebruikt, moet u daar minimaal 1 maand vóór screening mee gestopt zijn.
Medicijnen voor andere aandoeningen mogen veelal worden voortgezet, mits de dosering stabiel blijft (wordt beoordeeld door het onderzoeksteam).
Om u aan te melden of voor meer informatie kunt u mailen naar:
prof. T. van Laar, (hoofdonderzoeker) : t.van.laar@umcg.nl
- Ambroxol voor mensen met Parkinson en een GBA1 mutatie
Type onderzoek
Behandeling met ambroxol of placebo
Gerandomiseerd, dubbelblind, placebo-gecontroleerd onderzoek
Doel van het onderzoek
Onderzoeken of ambroxol (oorspronkelijk een slijmoplosser) het ziekteverloop bij mensen met Parkinson en een GBA1-mutatie kan vertragen. Ambroxol beïnvloedt een enzym (GCase) dat betrokken is bij de afbraak van eiwitten zoals alfa-synucleïne, die een belangrijke rol spelen bij de ziekte van Parkinson.
Voor wie? (belangrijkste in- en exclusiecriteria)
- U heeft de ziekte van Parkinson
- U bent drager van een verandering in het GBA1-gen (GBA1-mutatie).
- Diagnose Parkinson <5 jaar geleden gesteld
- U kunt een MRI-scan ondergaan (geen metaal bijv.)
- U heeft geen diepe-hersen stimulator (DBS).
Wat houdt deelname in? (belasting)
- Duur: in totaal 60 weken.
- Behandeling (48 weken):
- Loting tussen:
- Ambroxol 600 mg, opbouwen tot 3x per dag, of
- placebo (nepmiddel), ook 3x per dag.
- Speeksel onderzoek om dragerschap GBA1 mutatie te bepalen. Hiervoor krijgt u buisje thuisgestuurd, dat u kunt vullen met speeksel en aan ons kunt retourneren. Na enkele weken weten we of u in aanmerking komt voor deelname.
- Bezoeken aan het UMCG eens per 3 maanden.
- MRI en FDOPA PET scan aan begin en einde van het onderzoek
- Testen voor bewegen en geheugen
- Vragenlijsten en aantal bloedafnames
- Loting tussen:
Waar en door wie?
- Het onderzoek vindt plaats in het UMC Groningen.
Medicatie
- Uw gebruikelijke Parkinsonmedicatie loopt door.
- Voor bepaalde bezoeken wordt u gevraagd de ochtenddosering levodopa over te slaan, zodat er een meting in ‘OFF’ kan plaatsvinden. Daarna mag u uw medicatie direct innemen.
Om u aan te melden of voor meer informatie kunt u mailen naar:
Olav Siemeling (arts-onderzoeker) : o.siemeling@umcg.nl
- Het afweersysteem en de ziekte van Parkinson – de T-cel test
Type onderzoek
Observationeel onderzoek
Doel van het onderzoek
Onderzoeken of bepaalde afweercellen (T-cellen) in het bloed reageren op het eiwit alfa-synucleïne bij mensen met Parkinson. Deze kennis kan bijdragen aan het beter begrijpen van de rol van het afweersysteem bij mensen met Parkinson en zou kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een bloedtest voor de diagnose Parkinson.
Voor wie? (belangrijkste in- en exclusiecriteria)
- Iedereen met de diagnose ziekte van Parkinson.
- Niet geschikt: diagnose kanker in de afgelopen 3 jaar, een auto-immuunziekte, een HIV-infectie of gebruik van medicatie die het afweersysteem beïnvloedt (zoals immunosuppressiva, chemotherapie of corticosteroïden)
- Gezonde vrijwilligers (bijvoorbeeld partners of mantelzorgers) mogen ook bloed afstaan voor het onderzoek, mits zij geen eerstegraads familielid zijn.
Wat houdt deelname in? (belasting)
- Een eenmalig bezoek aan de prikpoli van het UMCG, duur 15-20 minuten
- Er wordt 8 mL bloed afgenomen (1 buisje) en 2 korte vragenlijsten ingevuld
- Totale tijdsinvestering: ongeveer 15–20 minuten
Waar mogelijk wordt de bloedafname gecombineerd met regulier bloedonderzoek (bijv. vitamine B6/B12), zodat extra prikken worden voorkomen.
Waar en door wie?
Uitgevoerd door het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG)
Locatie: prikpoli UMCG, Fonteinstraat 13, Groningen
Medicatie
Er zijn geen veranderingen in Parkinsonmedicatie nodig
Om u aan te melden of voor meer informatie kunt u mailen naar:
- RO7568282 (middel heeft nog geen naam) voor mensen met de ziekte van Parkinson tot max. 5 jr. sinds de diagnose
Type onderzoek
Behandeling met RO7568282
Open label onderzoek (iedereen krijgt het werkzame middel en weet dat)
Doel van het onderzoek
Onderzoeken of RO7568282 effectief en veilig is. Dit middel werkt via het remmen van het zg. inflammazome, dat betrokken is bij ontstekingsactiviteit in de hersenen. Deze ontstekingsactiviteit in de hersenen levert waarschijnlijk een belangrijke bijdrage aan de achteruitgang bij mensen met Parkinson.
Voor wie?(belangrijkste in/exclusie criteria
- Leeftijd 40-85 jaar
- Duur Parkinson tussen 3 en 60n maanden (5jr.)
- Gebruik van Ldopa en/of dopamine agonist (andere middelen zijn niet toegestaan), max. 600 mg/dag Ldopa
- De Parkinson medicijnen mogen de laatste de 3 maanden niet veranderd zijn
- Gebruik van bloedverdunners is uitgesloten (alleen Ascal is toegestaan)
- Mensen met DBS kunnen niet meedoen
- Gebruik van alcohol of roken tijdens onderzoek is niet toegestaan
Wat houdt deelname in? (belasting)
- 1x bezoek voor screening (kijken of iemand voldoet aan alle criteria
- 5 bezoeken tijdens het onderzoek met bloedafnames en testen/vragenlijsten
- 1x nacontrole
- Gebruik van RO7568282 gedurende 4 weken
- LP voor en na het gebruik van RO7568282 (LP=liquorpunctie)
Waar en door wie?
Het onderzoek vindt plaats onder verantwoordelijkheid van het UMCG, waarbij alle onderzoeksactiviteiten plaatsvinden in het Brain Research Center (BRC) in Zwolle, gelegen naast het Isala ziekenhuis.
Medicatie
U kunt uw eigen medicijnen gewoon doorgebruiken, met uitzondering van pijnstillers zoals NSAIDs (bijv. Diclofenac, Ibuprofen en Naproxen)
Om u aan te melden of voor meer informatie kunt u mailen naar:
t.van.laar@umcg.nl (hoofdonderzoeker) of naar c.dille@brainresearchcenter.nl
- PEST-PD onderzoek voor mensen die net de diagnose Parkinson hebben gekregen
Type onderzoek
Observationeel onderzoek
Doel van het onderzoek
Kijken naar het effect van blootstelling aan pesticiden op het risico op Parkinson en op het beloop van de ziekte van Parkinson
Voor wie?(belangrijkste in/exclusie criteria
- Voor iedereen waarbij de diagnose Parkinson net is vastgesteld (< 1 maand)
- Behandeling met Parkinson medicatie is toegestaan
Wat houdt deelname in? (belasting)
- 1x bezoek UMCG waarbij vragenlijsten worden ingevuld, een polsbandje wordt verstrekt en bloed wordt afgenomen. Vragen gaan o.a. over mogelijke blootstelling aan pesticiden
- Daarna nog 1x per jaar een vragenlijst die u thuis kunt beantwoorden, gedurende 3 jaar na het eerste bezoek.
- Deelname aan dit onderzoek sluit deelname aan een trial met medicatie niet uit!
Waar en door wie?
Het onderzoek vindt plaats onder verantwoordelijkheid van het UMCG, waarbij het 1-malige bezoek plaatsvindt bij CTC-Nederland, dat op het UMCG terrein is gelegen.
Medicatie
U kunt uw eigen medicijnen gewoon doorgebruiken
Om u aan te melden of voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw eigen neuroloog.